Edukacja finansowa dla każdego

Program wspierany przez:

Polacy z kredytami

POLACYZKREDYTAMICznF

Zadłużenie polskich gospodarstw domowych obejmuje 40,5 proc. z nich i jest w przypadku przeciętnego gospodarstwa stosunkowo niewielkim obciążeniem jego majątku - 10 tys. zł. Poziom zadłużenia według poszczególnych rodzajów zobowiązań jest jednak silnie zróżnicowany. Główny składnik długu to zobowiązania z tytułu zabezpieczonych kredytów mieszkaniowych. Ma je 14 proc. gospodarstw domowych, ale są dla nich dolegliwym obciążeniem. Wynoszą średnio 115 tys. zł - wynika z danych Narodowego Banku Polskiego (NBP).

Kredyty o innym charakterze, przede wszystkim konsumpcyjne, są bardziej popularne (posiada je 33 proc. gospodarstw domowych), ale ich przeciętna wartość jest o wiele niższa (ok. 3 tys. zł) – stwierdzili specjaliści NBP w raporcie z 2018 r. "Zasobność gospodarstw domowych". Gospodarstwa domowe w Polsce należą do umiarkowanie majętnych na tle krajów strefy euro. Dysponują przeciętnie majątkiem netto (60,6 tys. euro) stanowiącym ok. 58 proc. mediany majątku netto przeciętnego gospodarstwa domowego w strefie euro (104,1 tys. euro). Najwyższym zasobem majątku netto w strefie euro, przypadającym na gospodarstwo domowe, wyróżniają się Luksemburg (437,5 tys. euro) oraz Belgia (217,9 tys. euro), najniższym – Łotwa (14,2 tys. euro) i Węgry (26,2 tys. euro). Polskie gospodarstwa domowe znacznie częściej są właścicielami głównego miejsca zamieszkania (79,3 proc.) w porównaniu z przeciętną dla strefy euro (61,2 proc.). To sprawia, że poziom majątku gospodarstw domowych w Polsce w relacji do niektórych krajów strefy euro, gdzie gospodarstwa domowe bardziej preferują wynajem zamieszkiwanych nieruchomości niż ich zakup, jest korzystniejszy niż wynika to z porównania PKB na głowę mieszkańca w tych krajach (głównie dotyczy to Austrii i Niemiec, gdzie posiadaczami głównego miejsca zamieszkania jest mniej niż 50 proc. gospodarstw domowych). 

Jednak odsetek zadłużonych polskich rodzin szybko rośnie. Największe zmiany co do częstotliwości zadłużania się zaobserwowano wśród gospodarstw osiągających najwyższe dochody i posiadających najwięcej majątku, ale także gospodarstw ludzi z wyższym wykształceniem, gdzie prawdopodobieństwo posiadania kredytu zwiększyło się w każdej z tych grup o co najmniej 10 p.p. od 2014 r. Ponadto gospodarstwa domowe w Polsce zadłużają się kredytem hipotecznym około dwukrotnie rzadziej niż w krajach strefy euro (23,3 proc.) oraz spłacają ponad dwukrotnie niższe wartości kapitału dla tego typu kredytów, które wynoszą w Polsce 26,4 tys. euro wobec 77,6 tys. euro w strefie euro. Polska należy do grupy krajów posiadających niski odsetek zadłużonych i najniższą wartość długu na poziomie porównywalnym jedynie do Słowacji i Słowenii.

Kredyty inne niż kredyty mieszkaniowe występują z podobną częstotliwością w większości grup gospodarstw domowych, chociaż są bardziej typowe dla gospodarstw osób ze średnim wykształceniem i dużych rodzin (gospodarstw z dziećmi i rodzin rozszerzonych). Te grupy stanowią ok. 60 proc. zadłużonych oraz ponad 60 proc. całkowitej wartości zadłużenia tym typem kredytu. Odsetek zadłużonych zmienia się wraz ze wzrostem dochodu – najwięcej zarabiający zadłużają się kredytem innym niż  mieszkaniowy ponad dwukrotnie częściej niż gospodarstwa z najniższymi dochodami, co w wynika z o wiele większej powszechności użycia kart kredytowych.

Obciążenie gospodarstw domowych długiem ma znaczenie nie tylko dla samych zadłużonych, ale także dla reszty społeczeństwa, które z powodu tego zadłużenia, w przypadku problemów z jego spłatą w skali masowej, może być dotknięte kryzysem finansowym. Badanie “Zasobności Gospodarstw Domowych” pozwala uwzględnić nie tylko informacje o skali obciążenia długiem bieżących dochodów, ale także o buforach finansowych gospodarstw domowych (oszczędnościach, nieruchomościach itp.), które mogą być użyte do pokrycia przejściowego wzrostu kosztów obsługi długu czy spadku dochodów. 

Tymczasem wielkość i typ posiadanych aktywów przesądzają nie tylko o możliwości dostępu do rynku kredytowego (możliwość zabezpieczenia długu), ale także określają wrażliwość gospodarstw domowych na zmiany kursu walutowego i cen aktywów (m.in. nieruchomości), jak zauważyli Agnieszka i Grzegorz Wałęga w artykule z 2018 r. “O badaniach zadłużenia gospodarstw domowych w Polsce”: “O roli nieruchomości w kształtowaniu stabilności finansowej w gospodarce świadczą m.in. badania prowadzone przez Dynan i Kohn (2007), które wskazują, że niewypłacalność gospodarstw domowych jest ściśle związana z rosnącymi cenami nieruchomości”. Z jednej strony to pocieszające stwierdzenie dla Polaków, wyróżniających się na tle Unii Europejskiej (UE) wysokim poziomem posiadania własnych mieszkań i domów, bo daje poczucia bezpieczeństwa spłaty nawet wyższych kredytów. Z drugiej jednak strony czyni nas bardziej podatnymi głównie na skutki gwałtownych ruchów cen nieruchomości.   

Fot. pixabay.com

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.