Edukacja finansowa dla każdego

Program wspierany przez:

Kwota wolna od podatku niezgodna z Konstytucją

TRYBUNALOKWOCIEWOLNEJCznF

Zdaniem sędziów Trybunału Konstytucyjnego, obecne przepisy w sprawie kwoty wolnej od podatku są niezgodne z Konstytucją, bo nie przewidują mechanizmu korygowania kwoty wolnej, gwarantującego co najmniej minimum egzystencji.

Trybunał orzekł, że niekonstytucyjne prawo straci moc 30 listopada 2016 r. Najpóźniej tego dnia kwota powinna być więc podniesiona ponad dzisiejszy limit.

Czym jest kwota wolna od podatku?

W uproszczeniu – jest to część dochodu nie podlegająca opodatkowaniu.

W 2015 roku wynosiła ona 3091 złotych – jednak dopiero 18% od niej (a więc 556 złotych i 2 grosze) pozostaje w naszej kieszeni.

Jej wysokość była wielokrotnie krytykowana – wypada bowiem niekorzystnie nie tylko w porównaniu z większością państw Unii Europejskiej (niższa jest tylko w Rumunii, przy czym nie występuje na Węgrzech i w Bułgarii), ale i na tle wielu państw o znacznie gorszej sytuacji gospodarczej (w Kolumbii wynosi w przeliczeniu 47 tysięcy złotych, w Botswanie – prawie 13 tysięcy złotych).

Warto przy tym dodać, że kwota wolna od podatku nie jest równa dla wszystkich – największe oburzenie społeczne wywołuje fakt, że dla parlamentarzystów wynosi aż 27 tysięcy złotych.

O zbadanie przepisów określających kwotę wolną od podatku zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego Rzecznik Praw Obywatelskich.

Sędzia Trybunału, Mirosław Granat w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że "Kwota zmniejszająca podatek nie jest przywilejem ze strony władzy względem obywateli. Kwota wolna należy do obywatela, jest wyrazem jego wolności i praw w państwie, jest rodzajem jego podstawowej własności. W kwocie wolnej widzimy pewną wizję państwa i jego stosunku do obywatela".

Sędzia podkreślił, że Konstytucja mówi o społecznej gospodarce rynkowej. To oznacza, że podatek nie powinien być ciężarem większym niż jest to absolutnie konieczne, a obowiązek jego płacenia nie może prowadzić do nędzy podatnika: "Obowiązkiem państwa jest pozostawienie dochodu podatnikowi bez obciążania go podatkiem, w zakresie w jakim jest to niezbędne do stworzenia minimalnych warunków godnej egzystencji człowieka. Dopiero dochód przekraczający tę kwotę powinien podlegać opodatkowaniu".

Według Trybunału, państwo powinno gwarantować obywatelom zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i uczestniczenie w życiu publicznym. Dlatego nie powinno być opodatkowane to, co jest niezbędne do stworzenia warunków do godnej egzystencji. Natomiast brak mechanizmu korygowania kwoty wolnej w odniesieniu do minimum egzystencji, utrzymywanie jej na niezmienionym poziomie niezależnie od sytuacji gospodarczej państwa oznacza, że prawo podatkowe jest wadliwe. W tym kontekście Trybunał Konstytucyjny określił obecną kwotę wolną, jako instytucję pozorną, bowiem jest niewiarygodnie niska i wynosi ok. 250 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji Trybunału wskazano, że brak mechanizmu korekty kwoty wolnej od podatku przez szereg lat, przy jednoczesnym ubytku wartości pieniądza "oznacza w istocie odbieranie znaczenia tej kategorii". Ponadto, „państwo nie powinno zostawiać podatnika żyjącego na skraju minimum egzystencji samemu sobie”.

Sędziowie zastrzegli, że do naprawy sytuacji nie wystarczy jednorazowe podniesienie kwoty wolnej od podatku, ale wskazane jest określenie przez ustawodawcę „wskaźników o charakterze ekonomicznym i społecznym, dzięki którym będzie można określić zobowiązanie podatkowe w taki sposób, by korespondowało z jednej strony z minimum socjalnym, a z drugiej strony ze zdolnością podatnika do dźwigania tego ciężaru".

Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, ustalenie kwoty wolnej na poziomie 3 091 zł powoduje, że opodatkowane są dochody niewystarczające na zapewnienie minimum egzystencji. Zgodnie z danymi za ubiegły rok wynosiły one około 6 500 zł rocznie, czyli ponad dwukrotnie więcej od kwoty wolnej od podatku w obecnej wysokości (natomiast próg dochodowy, poniżej którego nabywa się prawa do pomocy socjalnej od października 2015 wynosi 7 608 zł rocznie). Rzecznik zwrócił uwagę, że w przeszłości kwota wolna od podatku podlegała waloryzacji, ale ostatni raz miało to miejsce ponad 7 lat temu. Tymczasem od marca 2008 r. do marca 2014 r. ceny wzrosły o 17,9 proc..

Na zakończenie trzeba podkreślić, że jeszcze przed orzeczeniem Trybunału, podniesienie kwoty wolnej od podatku postulowali Prezydent Andrzej Duda oraz tworzące nowy rząd Prawo i Sprawiedliwość. Postulowali podwyższenie kwoty wolnej do 8 tysięcy złotych.

(Fot. J. Karnat/wikimedia.org)

Ta witryna używa plików cookie, aby zapewnić użytkownikom maksymalny komfort przeglądania.
Aby dowiedzieć się więcej na temat cookies oraz w jaki sposób je wykorzystujemy, kliknij więcej informacji.